Глаукоманы емдеу

Глаукома — торқабықтан миға көру ақпаратын жеткізетін көру жүйкесі үдемелі түрде зақымданатын созылмалы ауру.

Аурудың ең жиі кездесетін түрлері ұзақ уақыт бойы белгісіз өтуі мүмкін: ауырсыну болмайды және орталық көру өткірлігі айтарлықтай төмендемейді.

Ерте кезеңдерде көбіне шеткі көру өрісінің жекелеген аймақтары бұзылады. Екінші көз бұл өзгерістерді ішінара өтейтіндіктен, пациент оларды байқамауы мүмкін.

Көз ішілік қысым қандай рөл атқарады?

Көз ішілік қысым (КІҚ) — глаукомалық зақымданудың үдеуіне әсер ететін негізгі қауіп факторларының бірі және емдеудің маңызды нысанасы. КІҚ жоғарылауы — өзгертуге болатын басты қауіп факторы. Алайда глаукома қысым статистикалық қалып шегінде болғанда да дамуы мүмкін.

Диагноз қою үшін КІҚ-ты бір рет өлшеу жеткіліксіз.

Диагностика кезінде не бағаланады?

Кешенді бағалау үшін дәрігер бірнеше деректі ескереді:

• көру жүйкесі дискісінің жағдайы мен құрылымын;
• торқабықтың жүйке талшықтары қабатының қалыңдығы мен сипаттамаларын;
• көру өрісін зерттеу нәтижелерін;
• алдыңғы камера бұрышының анатомиялық ерекшеліктерін;
• басқа клиникалық көрсеткіштерді.

Емдеудің мақсаты қандай?

Негізгі мақсат — көру жүйкесінің әрі қарай зақымдануын баяулату немесе болдырмау және көруді сақтау. Жоғалған көру функциялары, әдетте, қалпына келмейді.

Дәрігер көру жүйкесінің жағдайын, глаукоманың сатысын және басқа қауіп факторларын ескере отырып, аурудың әрі қарай үдеу қаупін барынша азайтуға бағытталған жеке мақсатты КІҚ деңгейін анықтайды.

Қазақ ҒЗИ-да глаукома қалай емделеді?

Қазақ ҒЗИ-да емдеу тактикасы кешенді диагностикадан кейін анықталады. Ол мыналарды қамтуы мүмкін:

• көз ішілік қысымды төмендететін препараттар;
• лазерлік ем;
• трабекулэктомия;
• глаукомаға қарсы дренаждарды хирургиялық жолмен имплантациялау.

Әдіс глаукоманың түрі мен сатысына, көру жүйкесінің жағдайына, көру өрісінің көрсеткіштеріне, КІҚ деңгейіне, алдыңғы емге және қатар жүретін ауруларға қарай жеке таңдалады.

Лазерлік әдістер не үшін қолданылады?

Лазерлік әдістер көзішілік сұйықтықтың ағуын жақсарту немесе процедура түріне қарай оның түзілуін азайту үшін қолданылады.

Негізгі әдістерге селективті лазерлік трабекулопластика (СЛТ), лазерлік иридотомия және циклолазерлік емдеу әдістері жатады.

Таңдау глаукоманың түрі мен сатысына, көздің анатомиялық ерекшеліктеріне және басқа клиникалық факторларға байланысты.

Дәрі-дәрмекпен емдеу

Қысымды төмендетуге тамшылар, кейде жүйелік дәрілер қолданылады. Дәрігер препарат пен сызбаны тиімділікке, көтерімділікке, қатар ауруларға және басқа дәрілерге қарай жеке таңдайды.

Глаукоманы лазерлік емдеу

Қазір лазер бөлімшесінде мына глаукомаға қарсы лазер емшаралары жасалады:

• Лазерлік иридотомия;
• Гониосинехиотомия;
• Десцеметогониопунктура;
• Селективті лазерлік трабекулопластика (СЛТ);
• Циклофотокоагуляция;
• Микроимпульстік циклофотокоагуляция.

Трабекулэктомия

Сүзгілеуші операцияда хирург сұйықтық ағуына қосымша жол жасап, қысымды төмендетуге және бақылауға мүмкіндік береді.

Антиглаукомалық дренаждар

Глаукоманың кейбір түрлерінде немесе күрделі ағымында хирург баламалы сұйықтық ағу жолын жасайтын дренаж құрылғысын имплантациялай алады.

Кешенді диагностика

Дәрігер қысымды өлшеп, көру жүйкесі мен өрісін және алдыңғы камера бұрышын бағалайды, қажет болса қосымша зерттеулер тағайындайды. Мақсат — диагнозды, түрі мен сатысын растау және бақылауға бастапқы деректер алу.

Емдеу.

Ұзақтығы әдіске байланысты.

Ем қысымды төмендететін дәрілерден немесе лазерден басталуы мүмкін. Бақылау жеткіліксіз, ауру үдегенде немесе белгілі түрлерінде трабекулэктомия не дренаж имплантациясы қажет болуы мүмкін.

Нәтижені бақылау

Ем басталғаннан не өзгергеннен кейін қысым, көтерімділік және көз бағаланады. Лазер мен хирургиядан кейін бақылау кестесі бөлек анықталады.

Динамикалық бақылау

Бақылау тұрақты жүргізіледі.

Қысым жақсы бақыланса да, глаукома созылмалы ауру болып қалады. Үдеуді уақтылы анықтап, емді түзету үшін дәрігер көз ішілік қысымды, периметрияны және көру жүйкесі зерттеулерін мерзімді қайталайды.

Араласудан кейінгі бақылау

Глаукоманы лазермен емдегеннен кейін бақылау қарауы 1 аптадан соң, әрі қарай көрсетілімдер мен жеке бақылау жоспарына сай жүргізіледі.

Хирургиялық емнен кейін алғашқы бақылау операциядан бірнеше сағаттан соң, кейін келесі күні жүргізіледі. Алғашқы күндері қараулар дәрігер белгілеген кестемен, әрі қарай көрсетілімдер бойынша және алғашқы айда жеке жүргізіледі. Жиілігі операция түріне, көз ішілік қысымға, операция аймағына және операциядан кейінгі кезең ерекшеліктеріне байланысты.

Лазерлік емге дайындық

Операцияға дайындық. Хирургиялық араласу алдында офтальмологиялық және жалпы операция алдындағы тексеру қажет. Талдаулар мен мамандар консультацияларының тізімі және олардың жарамдылық мерзімі Қазақ ҒЗИ-дің ішкі хаттамасы мен пациенттің жағдайына қарай анықталады.

Операцияға дайындық

Операция алдында офтальмологиялық және жалпы операция алдындағы тексеру қажет. Талдаулар, консультациялар және олардың жарамдылық мерзімі Қазақ ҒЗИ ішкі хаттамасы мен пациент жағдайына байланысты.

Операциядан кейінгі бақылау

Сүзгілеуші немесе дренаждық глаукома операцияларынан кейін, әсіресе ерте кезеңде, тұрақты бақылау қараулары қажет. Дәрігер қысымды, операция аймағын, қабыну айқындығын және жазылуды бағалайды. Күтілетін қалпына келуден ауытқу анықталса, емдеу тактикасы уақтылы түзетіледі.

Кесте клиникалық тиімділікті емес, жүктеме мен ұйымдастыру ерекшеліктерін салыстырады. Нақты әдіс глаукома түрі мен сатысына, нысаналы қысымға, үдеу жылдамдығына, көз анатомиясына және бұрынғы емге байланысты.

Пациенттер көз ішілік қысымды глаукоманың жалғыз көрсеткіші деп жиі қабылдайды.

Бұл — жеңілдетілген түсінік.

Кейбір адамдарда жоғары қысым жылдар бойы көру жүйкесін зақымдамайды, ал басқаларында глаукомалық өзгерістер статистикалық қалыпты ауқымдағы қысымда пайда болады.

Сондықтан дәрігер қысымды ғана емес, көру жүйкесі құрылымын, жүйке талшықтары қабатын, көру өрісін, қасаң қабық қалыңдығын, алдыңғы камера бұрышы анатомиясын және көрсеткіштер динамикасын бағалайды.

Осы деректердің жиынтығы қауіп деңгейін анықтап, емді таңдауға мүмкіндік береді.

Глаукома диагностикасы мен емінің кезеңдері

Қатысты материалдар: Глаукоманы диагностикалау.