Балалардағы миопияны емдеу

Миопия немесе жақыннан көргіштік көздің оптикалық жүйесі алыстағы заттың кескінін торлы қабықтың алдына фокустаған кезде пайда болады. Балаларда бұл көбінесе көздің алдыңғы-артқы осі ұзындығының ұлғаюымен байланысты. Миопия неғұрлым ерте басталып, тез үдесе, ересек жасқа қарай оның жоғары дәрежеге жету ықтималдығы соғұрлым артады.

Балалардағы миопияны емдеу екі міндетті көздейді: қазіргі уақытта анық көруді қамтамасыз ету және мүмкіндігінше жақыннан көргіштіктің әрі қарай үдеуін баяулату. Дұрыс таңдалған оптикалық түзету баланың алыстан анық көруіне, оқуына және спортпен айналысуына көмектеседі. Ал миопияны бақылау оның күшеюін және көз алмасының өсуін баяулатуға бағытталған.

Бұл екі міндетті ажырата білу қажет. Кәдімгі бірфокусты көзілдірік пен стандартты контакт линзалары бұлыңғыр көруді түзетеді, бірақ арнайы оптикалық дизайндар немесе ортокератология сияқты миопияны бақылау әсерін қамтамасыз етпейді.

Жоғары дәрежелі миопия өмір бойы торлы қабықтағы өзгерістер мен басқа асқынулардың даму қаупінің жоғарылауымен байланысты. Бұл асқынулар міндетті түрде пайда болады дегенді білдірмейді, бірақ балалық шақта миопияның үдеуін бақылаудың неге маңызды екенін түсіндіреді.

Балалардағы миопияны диагностикалау

Офтальмолог рефракцияны анықтап, көру өткірлігі мен көздің жағдайын тексереді. Сонымен қатар баланың жасын, отбасылық анамнезін, бұрынғы көзілдірік рецептерінің өзгеру динамикасын және миопияның үдеуіне әсер ететін қауіп факторларын ескереді.

Балаларда рефракция көбінесе циклоплегия жағдайында нақтыланады. Бұл аккомодацияны дәрі-дәрмек арқылы уақытша босаңсыту әдісі. Ол шынайы миопияны аккомодацияның шамадан тыс кернеуі салдарынан өлшеу нәтижесі көбірек «минус» көрсететін жағдайлардан ажыратуға көмектеседі.

Қажет болған жағдайда қасаң қабық пен көз түбінің жағдайы бағаланады. Осьтік биометрия қолжетімді болса және көрсетілімдер анықталса, көздің алдыңғы-артқы осінің ұзындығы өлшенеді. Бұл көрсеткіштерді уақыт бойынша салыстыру көз алмасының өсуін объективтірек бақылауға мүмкіндік береді.

Миопияның үдеуін бағалау үшін қазіргі диоптрия көрсеткіштері ғана емес, оның басталған жасы, бұрынғы тексерулердің нәтижелері, көру жүктемесіне байланысты әдеттер және баланың тағайындалған түзету тәртібін сақтау қабілеті де маңызды.

Көруді түзету және миопияны бақылау әдістері

Диагноз расталғаннан кейін дәрігер оптикалық түзетуді таңдайды. Егер миопия үдеп жатса немесе оның үдеу қаупі жоғары болса, қосымша бақылау әдістері қарастырылады.

• Кәдімгі бірфокусты көзілдірік. Алыстан анық көруге мүмкіндік береді және жақыннан көргіштікті түзетудің қолайлы әдісі болып қала береді. Оның негізгі міндеті – көздің өсуін белсенді баяулату емес, рефракциялық ақауды түзету.
• Стандартты контакт линзалары. Көзілдіріксіз анық көруге көмектеседі, бірақ миопияны бақылаудың арнайы әдістеріне теңестірілмейді.
• Миопиялық дефокусы бар арнайы көзілдірік линзалары. Жақыннан көргіштіктің үдеуін баяулатуға арналған ерекше оптикалық дизайнға ие.
• Арнайы жұмсақ контакт линзалары. Нақты технологияның көрсетілімдеріне сәйкес келетін балаларда миопияны бақылау үшін қолданылуы мүмкін.
• Ортокератологиялық линзалар. Ұйқы кезінде тағылады және көруді түзету мен миопияны бақылаудың жеке әдісі ретінде қарастырылады. Жеке таңдау, гигиена талаптарын сақтау және тұрақты бақылау қажет.
• Фармакологиялық әдістер. Баланың жағдайы мен ықтимал емдеу тактикасын бағалағаннан кейін медициналық көрсетілімдер бойынша қарастырылуы мүмкін.

Ешбір әдіс миопияның үдеуін толық тоқтатуға кепілдік бермейді. Тиімділік баланың жеке ерекшеліктеріне, таңдалған технологияға, тағайындалған қолдану тәртібінің сақталуына және бақылау нәтижелеріне байланысты.

Қосымша ұсынымдар мен жиі кездесетін жағдайлар

• Мектеп жасындағы бала алғаш рет тақтаны нашар көре бастады. Көру қабілеті тексеріліп, көрсетілімдер бойынша циклоплегия жағдайында рефракция нақтыланады. Миопия расталғаннан кейін толық оптикалық түзету таңдалады. Содан соң қауіп факторлары бағаланып, бақылау жоспары жасалады.
• «Минус» жыл сайын ұлғаяды. Дәрігер бұрынғы рецепттерді салыстырады, мүмкіндік болса көздің осьтік ұзындығын бағалайды және миопияны белсенді бақылау әдістерін талқылайды. Тиісті әдіс таңдалғаннан кейін өзгерістер тұрақты бақыланады.
• Бала спортпен белсенді айналысады және көзілдірік таққысы келмейді. Офтальмолог қасаң қабықтың жағдайын және баланың линзаларға күтім жасау ережелерін сақтау қабілетін тексереді. Көрсетілімдер бойынша арнайы жұмсақ контакт линзалары немесе ортокератология талқыланады. Линзаларды таңдағаннан кейін қолдануды үйрету және бақылау қабылдаулары қажет.
• Ата-анасы түнгі линзаларды қолданғысы келеді. Толық офтальмологиялық тексеру жүргізіліп, қасаң қабықтың топографиясы мен параметрлері, көрсетілімдер және қарсы көрсетілімдер бағаланады. Одан кейін ортокератологиялық линзалар жеке таңдалып, олардың орналасуы мен қасаң қабықтың жағдайы бақыланады.
• Балада жоғары дәрежелі миопия бар. Толық оптикалық түзету, көз түбін тексеру, миопияның үдеуін бақылау стратегиясы және мұқият бақылау қажет. Дәрігер торлы қабыққа қатысты шұғыл медициналық көмек қажет ететін белгілерді де түсіндіреді.
• Авторефрактометр «минустың» ұлғайғанын көрсетті, бірақ баланың көруі тұрақсыз. Дәрігер аккомодацияны бағалап, циклоплегия жағдайында рефракцияны нақтылайды. Бұл шынайы миопия мен аккомодациялық компонентті ажыратып, расталған диагноз бойынша емдеу тактикасын таңдауға көмектеседі.

Диагностикалық зерттеулер және ортокератологиялық линзалар

Қосымша зерттеулер мен линзалардың нақты модельдері медициналық көрсетілімдерге сәйкес таңдалады. Олардың қажеттілігі офтальмологиялық тексеру нәтижелері бойынша анықталады.

• Рефрактометрия. Рефракцияны бағалауға арналған жеке функционалдық-диагностикалық зерттеу.
• Көздің ультрадыбыстық зерттеуі, A-сканерлеу. Биометриялық өлшеулер үшін қолданылуы мүмкін.
• Pentacam арқылы қасаң қабықты диагностикалық зерттеу. Көрсетілімдер бойынша контакт линзаларын немесе ортокератологиялық әдістерді таңдау кезінде қажет болуы мүмкін.
• Paragon CRT / Dual Axis ортокератологиялық линзалары. Бұл бұйымдар жеке позициялар бойынша төленеді. Нақты моделін дәрігер тағайындайды.
• MoonLens ортокератологиялық линзалары. Линзалардың бірнеше нұсқасы қарастырылған. Нақты моделі жеке таңдау кезінде анықталады.

Миопияны емдеу тактикасы қалай таңдалады

Бірінші кезең – баланың шынайы рефракциясын растау. Қажет болған жағдайда аккомодацияның өлшеу нәтижелеріне әсерін азайту үшін циклоплегия қолданылады.

Одан кейін офтальмолог миопияның үдеу жылдамдығын, басталған жасын, отбасылық анамнезін, көздің жағдайын және бұрынғы тексеру нәтижелерін бағалайды. Көрсетілімдер мен өлшеу мүмкіндігі болған жағдайда көздің осьтік ұзындығы қосымша бақыланады.

Осы мәліметтер негізінде көруді түзету әдісі таңдалып, миопияның үдеуін бақылаудың жеке бағдарламасы қажет пе екені шешіледі. Таңдау кезінде зерттеулерде көрсетілген тиімділік қана емес, баланың және отбасының тағайындалған тәртіпті нақты сақтай алу мүмкіндігі де ескеріледі.

Тіпті ықтимал тиімді әдістің өзі бала тағайындалған көзілдірікті немесе линзаларды тұрақты тақпаса не контакт линзаларының гигиенасын сақтамаса, күтілген нәтижені бермеуі мүмкін.

Көздің осьтік ұзындығын өлшеу неге маңызды

Көздің осьтік ұзындығы миопияның үдеуін бақылауға арналған қосымша көрсеткіш болып саналады.

Диоптриямен өлшенетін рефракция көрсеткіштеріне аккомодация мен тексеру жағдайлары әсер етуі мүмкін. Ал қайталанатын биометриялық өлшеулер көздің өсуін бағалауға көмектесіп, рефрактометрия нәтижелерін толықтырады.

Миопияны бақылау көрсеткіштерді уақыт бойынша салыстыруға негізделеді. Сондықтан бұрынғы көзілдірік рецептері, офтальмолог қорытындылары және жүргізілген болса, биометриялық өлшеулер бақылау тактикасын таңдауға және түзетуге көмектеседі.

Миопияны бақылаудың арнайы әдістері сәйкес келмесе не істеу керек

Кәдімгі бірфокусты көзілдірік баланың анық көруін қамтамасыз ететін қолайлы әдіс болып қала береді. Егер отбасы арнайы оптикалық әдістерді немесе контакт линзаларын қолдануға дайын болмаса, бұл балаға көруді түзету мен бақылау мүмкін емес дегенді білдірмейді.

Балаға бәрібір дұрыс таңдалған оптикалық түзету, миопияның өзгеру динамикасын бағалау және тұрақты бақылау тексерулері қажет.

Емдеу нәтижелерін бақылау және болжам

Емдеудің мақсаты – анық көруді қамтамасыз ету, мүмкіндігінше миопияның үдеуін баяулату және болашақта оның жоғары дәрежеге жету ықтималдығын азайту.

Миопияның толық тоқтауына, бұрыннан бар жақыннан көргіштіктің жойылуына немесе тиімділіктің нақты бір пайыздық көрсеткішіне кепілдік берілмейді. Бақылау нәтижесі әр балада әртүрлі болады және рефракцияның, сондай-ақ өлшенген жағдайда көздің осьтік ұзындығының өзгерістері бойынша бағаланады.

Тұрақты бақылау тексерулері офтальмологқа таңдалған стратегияның нәтижесін бағалауға және қажет болған жағдайда әрі қарайғы емдеу мен бақылау жоспарын түзетуге мүмкіндік береді.