Тор қабықтың ажырауы деген не?
Тор қабықтың ажырауы – нейросенсорлық тор қабықтың астындағы пигментті эпителийден бөлінуі. Регматогендік түрінде сұйықтық тор қабық астына жыртылу арқылы өтеді. Тракциялық түрінде тор қабықты патологиялық фиброваскулярлық немесе тыртықтық тін тартады. Экссудативтік немесе сероздық түрінде сұйықтық жыртылусыз жиналады.
Тор қабық ажырауының алғашқы белгілері қандай?
Дабыл белгілеріне кенет пайда болған жаңа жарық жарқылдары, «шыбындардың» күрт көбеюі, көру өрісіндегі көлеңке немесе «перде» және оның бір бөлігінің жоғалуы жатады. Шағын ажырауда кейде симптомдар болмауы мүмкін. Мұндай белгілер пайда болса, тор қабықты шұғыл кеңейтілген қарашықпен тексеру қажет.
Тор қабық ажырағанда көз ауыра ма?
Регматогендік тор қабық ажырауы әдетте ауырсынусыз өтеді. Сондықтан ауырсынудың болмауы қауіпті жағдайды жоққа шығармайды. Көру төмендеуімен бірге қатты ауырсыну, қызару немесе басқа ерекше белгілер болса, қатар жүретін ауруды немесе операциядан кейінгі асқынуды да жоққа шығару қажет.
Тор қабық жыртылуы ажыраудан несімен ерекшеленеді?
Жыртылу – тор қабық тінінің толық қабатты ақауы. Ажырау кезінде нейросенсорлық тор қабық астындағы тіндерден бөлінеді. Қауіпті жыртылудың айналасына лазерлік коагуляция немесе криопексия жасап, берік хориоретиналдық жабысу қалыптастыру және сұйықтықтың тор қабық астына таралу қаупін азайтуға болады.
Тор қабықтың әр жыртылуын лазермен емдеу керек пе?
Жоқ. Жедел симптомды таға тәрізді жыртылулар мен жарақаттық жыртылулар әдетте лазермен немесе криопексиямен уақтылы емдеуді қажет етеді. Симптомсыз атрофиялық дөңгелек тесіктер мен торлы дегенерацияның көптеген аймақтары қосымша қауіп факторлары немесе үдеу белгілері болмаса, әдетте профилактикалық емді қажет етпейді.
Қалыптасқан тор қабық ажырауын тек лазермен емдеуге бола ма?
Әдетте жоқ. Лазер ең алдымен белгілі бір жыртылуларды, олардың айналасындағы тор қабық әлі орнында болған кезде, немесе өте шектеулі жергілікті жағдайларда емдеуге қолданылады. Клиникалық қалыптасқан регматогендік ажырауда көбіне витрэктомия, склералық пломбалау, пневморетинопексия немесе әдістердің үйлесімі қажет. Тракциялық ажырауда да витрэктомия қажет болуы мүмкін.
Қай операция жақсы – витрэктомия ма, әлде склералық пломбалау ма?
Барлығына бірдей ең жақсы әдіс жоқ. Таңдау пациенттің жасына, көз бұршағы мен шынытәрізді дененің жағдайына, жыртылулар саны мен орналасуына, ажыраудың көлеміне, пролиферативті витреоретинопатияның болуына және басқа ерекшеліктерге байланысты. Кей жағдайда пломбалау, басқа жағдайда витрэктомия тиімдірек болуы мүмкін, ал кейде әдістер біріктіріледі.
Операциядан кейін қалпына келу қанша уақытқа созылады?
Барлығына ортақ мерзім жоқ. Витреоретиналдық операциядан кейін көз бірнеше апта бойы қызарып немесе тітіркеніп, көру бұлыңғыр болуы мүмкін. Жұмысқа және дене белсенділігіне оралу мерзімі операция түріне, қолданылған тампонадаға, макула жағдайына, жұмыс сипатына және қалпына келу барысына байланысты. Газ енгізілсе, бас қалпын сақтау және уақытша шектеулер қажет болуы мүмкін.
Газ қолданылған операциядан кейін неге ұшуға болмайды?
Көзде газ көпіршігі сақталған кезде ұшақпен ұшу және едәуір биіктікке көтерілу қауіпті. Атмосфералық қысым төмендегенде газ кеңейіп, көзішілік қысымды күрт көтеруі және көруге қауіп төндіруі мүмкін. Шектеу газ толық сіңіп, хирург рұқсат бергенге дейін сақталады.
Операциядан кейін көру толық қалпына келе ала ма?
Кей жағдайда көру жақсы қалпына келеді, бірақ толық қалпына келуге кепілдік беруге болмайды. Болжамның маңызды факторларының бірі – операцияға дейін макуланың ажыраған-ажырамағаны. Сонымен қатар оның ажырау ұзақтығы, бастапқы көру жітілігі, тор қабықтың зақымдану дәрежесі, пролиферативті витреоретинопатия және қатар жүретін аурулар маңызды. Тор қабық анатомиялық тұрғыдан толық орнына түскеннің өзінде көру толық қалпына келмеуі мүмкін.
Артқа
Тор қабықтың ажырауы
Тор қабықтың ажырауы деген не?
Тор қабықтың ажырауы – нейросенсорлық тор қабықтың астындағы пигментті эпителийден бөлінуі. Регматогендік түрінде сұйықтық тор қабық астына жыртылу арқылы өтеді. Тракциялық түрінде тор қабықты патологиялық фиброваскулярлық немесе тыртықтық тін тартады. Экссудативтік немесе сероздық түрінде сұйықтық жыртылусыз жиналады.
Тор қабық ажырауының алғашқы белгілері қандай?
Дабыл белгілеріне кенет пайда болған жаңа жарық жарқылдары, «шыбындардың» күрт көбеюі, көру өрісіндегі көлеңке немесе «перде» және оның бір бөлігінің жоғалуы жатады. Шағын ажырауда кейде симптомдар болмауы мүмкін. Мұндай белгілер пайда болса, тор қабықты шұғыл кеңейтілген қарашықпен тексеру қажет.
Тор қабық ажырағанда көз ауыра ма?
Регматогендік тор қабық ажырауы әдетте ауырсынусыз өтеді. Сондықтан ауырсынудың болмауы қауіпті жағдайды жоққа шығармайды. Көру төмендеуімен бірге қатты ауырсыну, қызару немесе басқа ерекше белгілер болса, қатар жүретін ауруды немесе операциядан кейінгі асқынуды да жоққа шығару қажет.
Тор қабық жыртылуы ажыраудан несімен ерекшеленеді?
Жыртылу – тор қабық тінінің толық қабатты ақауы. Ажырау кезінде нейросенсорлық тор қабық астындағы тіндерден бөлінеді. Қауіпті жыртылудың айналасына лазерлік коагуляция немесе криопексия жасап, берік хориоретиналдық жабысу қалыптастыру және сұйықтықтың тор қабық астына таралу қаупін азайтуға болады.
Тор қабықтың әр жыртылуын лазермен емдеу керек пе?
Жоқ. Жедел симптомды таға тәрізді жыртылулар мен жарақаттық жыртылулар әдетте лазермен немесе криопексиямен уақтылы емдеуді қажет етеді. Симптомсыз атрофиялық дөңгелек тесіктер мен торлы дегенерацияның көптеген аймақтары қосымша қауіп факторлары немесе үдеу белгілері болмаса, әдетте профилактикалық емді қажет етпейді.
Қалыптасқан тор қабық ажырауын тек лазермен емдеуге бола ма?
Әдетте жоқ. Лазер ең алдымен белгілі бір жыртылуларды, олардың айналасындағы тор қабық әлі орнында болған кезде, немесе өте шектеулі жергілікті жағдайларда емдеуге қолданылады. Клиникалық қалыптасқан регматогендік ажырауда көбіне витрэктомия, склералық пломбалау, пневморетинопексия немесе әдістердің үйлесімі қажет. Тракциялық ажырауда да витрэктомия қажет болуы мүмкін.
Қай операция жақсы – витрэктомия ма, әлде склералық пломбалау ма?
Барлығына бірдей ең жақсы әдіс жоқ. Таңдау пациенттің жасына, көз бұршағы мен шынытәрізді дененің жағдайына, жыртылулар саны мен орналасуына, ажыраудың көлеміне, пролиферативті витреоретинопатияның болуына және басқа ерекшеліктерге байланысты. Кей жағдайда пломбалау, басқа жағдайда витрэктомия тиімдірек болуы мүмкін, ал кейде әдістер біріктіріледі.
Операциядан кейін қалпына келу қанша уақытқа созылады?
Барлығына ортақ мерзім жоқ. Витреоретиналдық операциядан кейін көз бірнеше апта бойы қызарып немесе тітіркеніп, көру бұлыңғыр болуы мүмкін. Жұмысқа және дене белсенділігіне оралу мерзімі операция түріне, қолданылған тампонадаға, макула жағдайына, жұмыс сипатына және қалпына келу барысына байланысты. Газ енгізілсе, бас қалпын сақтау және уақытша шектеулер қажет болуы мүмкін.
Газ қолданылған операциядан кейін неге ұшуға болмайды?
Көзде газ көпіршігі сақталған кезде ұшақпен ұшу және едәуір биіктікке көтерілу қауіпті. Атмосфералық қысым төмендегенде газ кеңейіп, көзішілік қысымды күрт көтеруі және көруге қауіп төндіруі мүмкін. Шектеу газ толық сіңіп, хирург рұқсат бергенге дейін сақталады.
Операциядан кейін көру толық қалпына келе ала ма?
Кей жағдайда көру жақсы қалпына келеді, бірақ толық қалпына келуге кепілдік беруге болмайды. Болжамның маңызды факторларының бірі – операцияға дейін макуланың ажыраған-ажырамағаны. Сонымен қатар оның ажырау ұзақтығы, бастапқы көру жітілігі, тор қабықтың зақымдану дәрежесі, пролиферативті витреоретинопатия және қатар жүретін аурулар маңызды. Тор қабық анатомиялық тұрғыдан толық орнына түскеннің өзінде көру толық қалпына келмеуі мүмкін.